ANG PRINSIPE

"Grown-ups never understand anything by themselves, and it is tiresome for children to be always and forever explaining things to them."


- The Little Prince , Antoine de Saint Exupéry

Alam ni Jojo, hindi sya dapat tumatambay sa rooftop ng Faculty Center . Dahil doon madalas magpunta ang mga malilibog na estudyante upang tumoma at manigarilyo. Kaya binarikadahan ng mga security guards ang paanan ng hagdan na abot-bewang na minartilyong kahoy. Pero para saan pa ang ginawang harang sa paanan ng hagdan? Wala namang ibang daan paakyat sa rooftop. Matagal na ring binaklas ang pinto nito. Kaya ang lahat ay walanag hirap na nakakatawid sa walang kwentang harang sa hagdan.

Ngunit sa araw na ito, tanghaling tapat. Walang tao. Sya lang mag-isa, sa palagay nya. Kanyang-kanya lang ang rooftop. Pakiramdam nya pag-aari nya ang rooftop. Napanuod nya kanina sa UP Theater ang isang French documentary tungkol kay Vincent Van Gogh na nagtangkang magpakamatay noong mga panahon nya. Nagtataka si Jojo, bakit walang masyadong Filipino artists na nagpapakamatay? Dahil ba kulang pa ang mga "angsts" sa buhay nila?

Sa isa mga dingding ng rooftop ng Faculty Center , may isang estudyante, malamang isang kolehiyala, ang sumulat ng isang linya mula sa The Little Prince ni Saint Exupery.

"One sees clearly only with the heart. Anything essential is invisible to the eyes."

Naalala nya, paborito ni Bb. Farrin ang The Little Prince. Naalala nya ang sabi ni Bb. Farrin na ang lahat ng nakasulat sa maliit at manipis na librong iyon ay may malalim at matalinhagang kahulugan. Kagaya ng tatlong bulkan sa planeta ng Little Prince. Yung natutulog na bulkan. Ang sabi ni Bb. Farrin, iyon daw ang sumisimbolo sa sex drive ni Jojo. Hindi na maalala ni Jojo kung anong uri pa ng dalawang bulkan at kung bakit kailangan pang malaman ang sinisimbolo ng mga iyon. Siguro mas gugustuhin pa nyang pag-aralan ang pinagmulan ng quadratic equation kesa alamin ang kahulugan ng The Little Prince. Kahit gaano man kaganda ang mga nakasulat sa footnotes ng bawat pahina, hindi nya papansinin. Wala rin syang pakialam kung aksidente nyang manakaw ang ideya ng ibang tao.

Tapos na umihi si Jojo. Mala-eksperto nyang pinitik ang ulo ng kanyang ari. At ang huling patak ay tumalsik malapit sa kanyang paanan na parang isang pirma. Marahan nyang isinara ang kanyang zipper. Upang makatipid, hindi na sya nagsusuot ng briefs. Nakakabawas sa labada at turn on pa sa mga chicks. Magmula nang makilala nya si Bb. Farrin, nagbilang na sya ng mga naging syota sa kanyang mga daliri sa kamay at paa. Hindi na masama para sa isang binatilyo na wala pang dise-otso anyos .

Bago pa sya bumaba ng rooftop, nakaisip si Jojo ng isang Centennial project proposal. Ang punuin ang rooftop ng body fuids ng isang daang Filipino artists. Habang ang lahat ay abala sa panunood ng Oblation run. Body fluids- gaya ng ihi, pawis, laway, suka at tamod. Pagkatapos magpapatugtog sya ng background music, ethnic at konting tribal dancers. Isa nang multimedia experience.

" I will color the world one step at a time..."

ASPALTO

“The thing I hate the most is to trample on other people’s good will.”

- Light, DEATH NOTE

Nagkakagulo sa lobby ng College of Fine Arts. Napakaraming tao. Nagkukumpulan sila. Sadyang kakaiba, dahil hindi pangkaraniwan na maging usisero ang mga artist. Kasi kadalasan hindi sila lumalabas sa mundo nila. Maaaring may programa. Lumapit ako sa mga nagkakagulong mga tao. Para makiusisa kung anong meron. Narinig kong sabi ng isa sa mga estudyante: "Si Benjie nagpakamatay." Nagulat ako. Natigilan. Kanina lamang ay nasa rooftop ako ng Faculty Center at nagmumuni-muni kung bakit walang gaanong Fiipino artists na nagpapakamatay. At ngayon lang isa sa mga kaklase ko, si Benjie, ay tumalon mula sa top floor ng Palma Hall. At ilan sa mga ngipin nya ay naiwang nakabaon sa aspaltadong daan na binagsakan nya.

"Kilala mo sya, di ba? Magkaibigan kayo?," tanong ng isang magandang babaeng katabi ko. Tawagin natin syang Benetton Girl.


Nanlamig ako. Hindi ko alam ang sasabihin. Tumango ako. "Medyo may kawirduhan nga sya", sagot ko.


Ngayon isang Filipino artist na ang namatay, nagpakamatay. Yun lang hindi sikat si Benjie. At hindi ko nga rin nga masasabing tunay na artist sya. Kasi ang pangit talaga ng mga painting nya. Pasintabi sa namatay. Pero wala rin naman na syang magagawa. Wala talaga syang taste sa art. Gumagamit sya ng masking taped grids at airbrush para sa post-modernist effect ng mga abstract na ginagawa nya. Abstract talaga. Kasi hindi ko talaga maintindihan ang mga gawa nya.


"Nalulungkot ako para sa kanya. Siguro wala lang syang makausap para mapagsabihan ng mga nararamdaman at problema nya." Ang sabi ni Benetton Girl. Siguro nga talagang nalulungkot sya para kay Benjie. Tinitigan ko ang makinis na mukha ni Benetton Girl. Ang ganda ng profile nya. Nararamdaman kong nahuhulog ang puso ko sa kanya. Habang itinatakip ko ang hawak kong sketch pad sa aking harapan.


Pero talagang siraulo itong si Benjie. Kakaiba talaga sya. Tuwing umuulan. Pupunta sya sa Sunken Garden. Suot ang paborito nyang steel-toed boots, manghuhuli sya ng mga palakang nagtatalunan sa damuhan. Malamang takot na takot ang mga palaka sa panggagambalang ginawa sa kanila ni Benjie. Siguro kagaya ko, gusto ring malaman ng mga palaka kung anong itsura ni Benjie pagkatapos nyang mahulog mula sa top floor ng Palma Hall.


Nang mamatay si Benjie, pinapinturahan ng Assistant Dean ang lahat ng pintuan ng lockers. Dahil sinulatan ito ni benjie ng mga tula at death notes. Pinabendisyunan din ang lahat ng lugar na pinupuntahan ni Benjie sa college. Natatakot silang baka multuhin ito ni Benjie.


Nagyaya si Benetton Girl na pumunta kami sa lamay ni Benjie. Kasama ang bestfriend nya, si Diane. Ayoko mang kasama si Diane, pero pagkakataon ko na rin ito na makasama si Benetton Girl lumabas. Saka gusto ko ring makita kung ano ang itsura ni Benjie sa kabaong.


Suot ni Benjie ang barong na sinuot nya noong high school graduation. Marami rin palang ngipin ang natanggal sa kanya. Ordinaryo lang ang pamilya ni Benjie. Civil engineer ang tatay niya na nasa Saudi. Ang nanay nya, math at science teacher sa isang exclusive girls' school. Ang mga kapatid nya, simple lang at hindi kapuna-puna. Ngumingiti lang sila sa mga bisita at nakikiramay. Ang unang pahina pa lamanag ng guest book ang may sulat. Nagpadala ang Assistant Dean ng isang mass card at wala pang nagpupunta kahit isa na galing sa college. Kaming tatlo ay nakatayo sa harapan ng kabaong ni Benjie. Nakatitig lang sa kanya.

"I will color the world one step at a time..."

TALENT TEST

I'm not a body with a soul, I'm a soul that has a visible part called body.


- Paulo Coelho , Eleven Minutes

Kasabay ng pagbuhos ng ulan, gumuguhit ng mga bilog at arko si Jojo sa rooftop ng Faculty Center. Mag-isa lamang sya. Sa pagkakataong ito, sinubukan nyang isulat ang kanyang pangalan. Marahang tumilamsik ang kanyang ihi habang isinusulat sa malamig na semento ang bawat letra ng pangalan nya. Pakiramdam ni Jojo nagtagumpay sya. Isang personal accomplishment. Ang sabi nya sa kanyang sarili;

"Siguro isa akong Shaman, hindi ko lang alam."

Na anumang pagkakataon lalabas ang natatago nyang kapangyarihan na namana nya mula sa kanyang Indo-Malay na ninuno. Maaari ring sa kanyang Zodiac sign, Cancer, isang water sign. Kaya nagagawa nyang kontrolin ang tubig sa pamamagitan ng muscle control. Sa tingin nya konti pang practice makakaya na nyang gumawa ng bagyo o mahinang ambon. Naniniwala rin sya na biniyayaan sya ng kapangyarihan ng mga puno ng Acacia. Na ang mga dahon ay halos lumilim sa buong Diliman campus.




Natutuhan nya noong third year high school na Rain Tree ang isa pang tawag sa Acacia. Itinuro ito ni Bb. Farrin. Ang guro nya sa English noon sa Baguio. Pinagbasa sya noon ni Bb. Farrin ng isang kwento tugkol sa pag-iibigan ng dalawang Acacia. Alam nya, napapansin nya. Matamang nakatitig sa kanya si Bb. Farrin habang binabasa ang kwento. Sinusuri sya mula ulo hanggang paa. Bago pa matapos ni Jojo basahin ang kwento, sinabi ni Bb. Farrin:

"Tulungan mo ako sa pagbitbit ng mga test papers at mga libro hanggang sa bahay."

Umuulan nang araw na iyon, kagaya ng kwentong binasa nya. Mahihirapan nga sa pagdadala ng test papers ng limang section, mga report at mga libro si Bb. Farrin. Hinatid nya si Bb. Farrin hannggang sa maliit na kwarto na nirerentahan nito sa Calla Lilly. Matapos tulungan ni Jojo si Bb. Farrin sa pag-aayos ng mga test papers ng ayon sa section at alphabetical order, naupo silang magkatabi sa kama. Kumupas na asul ang kobre-kama na may may maliit na nakaimprentang dilaw na bulaklak. Nakapila sa headboard ang mga troll dolls at stuffed toys. May poster ng Menudo na nakapaskil sa dingding. Mas lumapit pa ng pagkakaupo si Bb. Farrin kay Jojo. Naamoy ni Jojo ang magkahalong Wrigley's Peppermint Gum na nginuya ni Bb. Farrin habang nakasakay sila sa taxi. At ang matamis na amoy ng Johnson's Baby Cologne na humahalimuyak mula sa katawan ni Bb. Farrin. Nakatitig si Bb. Farrin kay Jojo.. Hindi na malaman ni Jojo kung ano ang sasabihin o ang magiging reaksiyon nya kung papaanong katabi nya ang isang babaeng nakakatanda sa kanya, ang kanyang English teacher, na halos magkapalitan na sila ng hininga. Sa kakapusan ng mga salita, mapusok na hinalikan ni Jojo si Bb. Farrin. Ilang sandali lang nakapaibabaw na sya sa kanyang guro. Hindi pa rin mapaghiwalay ang kanilang mga labi na halos lumubog sila sa manipis na kama. Lumalangitngit ang mga bedsprings habang nakahawak ang mga kamay ni Jojo sa mapuputi at makikinis na hita ni Bb. Farrin sa loob ng nylon bikini panties na suot nito.



“Sus ginoo—Arru-uy! Agu-uy!” , ang tanging nasambit ni Bb. Farrin.

Iyon din ang FIRST TIME ni Jojo. Labing limang taong gulang si Jojo noon. May ipagmamayabang sya. Naka-tatlong rounds sila nang hapon na iyon. Masaya sya na hindi na nya kailangan pang magbayad ng babae at ito ay sa isang babaeng mas matanda sa kanya ng walong taon.

Binigyan sya ni Bb. Farrin ng pang-taxi pauwi. Halos matawa sya sa pagka-sweet sa kanya ng guro. Iyon din ang unang pagkakataon na hinalikan siya sa tenga. Isang bagay na ayaw nya. Hindi nya gusto ang pakiramdam na umiikot ang dila at laway sa bawat kurba ng tenga nya. Isipin lamang nya. nandidiri na sya.

Sa mga sumunod na linggo, binigyan sya ni Bb. Farrin ng dalawang T-Shirt, Bossinni at Giordano, at isang pares ng itim na hightop Converse sneakers. Ilang beses din sila nagkita hanggang sa kumuha ng post-graduate courses sa FEU si Bb. Farrin. Sinulatan sya ni Bb. Farrin ng ilang beses noong fourth year high school na sya at pinadalhan pa ng maraming T-shirts. Ngunit hindi ipinaalam ni Jojo kay Bb. Farrin na lumuwas sya ng Maynila upang mag-aral ng kolehiyo. Hindi na nya binalak na makipag-ugnayan pa kay Bb. Farrin. Inaasahan na lamang nyang mabalitaan isang araw kapag bumalik sya sa Baguio na nakapag-asawa na si Bb. Farrin o nakuha na nya ang pangarap nyang trabaho sa Guam o Brunei.

Pinangarap ni Jojo na maging pintor Bukod sa palagay nyang hindi sya gaanong matalino upang umabot sa mga quota ng matataas na kurso sa UPCAT. Sumubok sya sa Fine Arts. Sa talent test, pinag-drowing sya ng isang anyo ng tao gamit ang charcoal. Isang detalye mula sa Spoliarium ni Luna ang iginuhit nya. Napansin nyang nakatingin sa kanya ang dean habang gumuguhit sya. Ibinuka pa ni Jojo ang mga hita nya. Kumambiyo. Tiningnan nya ang dean at ngumiti. Pumasa sa talent test ng Fine Arts si Jojo.

"I will color the world one step at a time..."

ANG KASALANAN

“Should we all confess our sins to one another we would all laugh at one another for our lack of originality”

- Kahlil Gibran

Kinagabihan, nakaupo kaming tatlo sa ilalim ng poste at nagbabasa. Ako at si Melvin ay nagbabasa ng komiks. Nagbabasa ng libro si Mike tungkol kay Karpio. At nagkkwento s na parang alam nya ang lahat tungkol kay Karpio. Meron din akong alam tungkol kay Karpio. Pero may kwento syang noon ko lang narinig.


Tumatanda na si Karpio. Malungkot siya at gusto ng mag-asawa. At kalungkutan ang nagpapahina sa kanya. Maaaring ikamatay nya ito. Ang lahat ng kababaihan ay hinahangad na mapangasawa si Karpio. At hinahangad rin nyang mapangasawa. Ang kasalan ay magiging engrande. Bonggang-bongga. Sya ang susunod na magiging Sultan. Kung kaya nyang patayin ang lahat ng kalaban. Bakit hindi nya pwedeng mapangasawa ang lahat ng babae? Syempre, gusto rin naman kasing sumaya ng ibang kalalakihan. Huwag kang ganid Karpio. Kaya naiisip ng sultan na magkaroon ng isang patimpalak para kay Karpio. Inipon ang lahat ng kadalagahan. Pinaupo sila sa taas ng burol. Magpapahabaan sila ng ihi. Ang may pinakamahabang ihi ang mapapangasawa ni Karpio. Isang babaeng nagngangalang Esme ang nanalo. Magmula noon naging sikat si Esme sa kanyang mahabang ihi.


Nagtawanan kaming tatlo. Ngunit sa palagay ko hindi naintindihan ni Melvin ang kwento. Bata pa siya. Tumawa lang sya marahil sa salitang ihi. Ang sabi ni Mike, ako ay nagkasala. Dahil pinakinggan ko ang kwento nya. At kailangan kong sabihin ito sa pari sa aking First Confession. Sabi ni Mike ang ihi ay isang marumi at masamang salita. Kailangan ko ngang ikumpisal.


Hindi ko alam ang gagawin ko. Paano ko sasabihin sa pari ang kasalanan ko? Lahat ng kaklase ko, alam na nila ang kasalanang ikukumpisal nila. Kabisado na nila ang kanilang sasabihin. Halos pare-pareho ang kasalanan nila. Nagsinungaling. Nagnakaw ng pera sa pitaka ng nanay. Sinaktan ang kapatid. Hindi sumunod sa magulang. Nagmura. At ako, may isang kasalanan na walang kapareho. Sa oras na marinig ito ng pari, kakaladkarin nya ako palabas ng simbahan. Hanggang sa kalye. Ipapaalam nya sa lahat na nakinig ako sa isang maruming kwento tungkol kay Karpio. Tungkol sa ihi ni Esme. Kamumuhian ako ng lahat.


Sa araw ng First Communion, sinamahan kami ni Bb. Daligcon sa simbahan para sa aming First Confession. Bawat isa ay ibinubulong sa sarili ang kasalanan nila, ang sasabihin nila. Nauna si Quintos sa confession box. Sinusubukan kong pakinggan ang kasalanan ni Quintos. Para naman malaman ko kung mas malala pa ang kasalanan nya sa kasalanan ko. Ngunit wala akong marinig. Ang hina ng usapan nila. Nang matapos sya, umiiyak siyang umalis sa confession box.


Ako na ang susunod. Madilim ang confession box. May malaking krus sa may ulunan. Lumuhod ako. Bumukas ang isang maliit ng bintana. Nakita ko ang isang mukha. Ang mukha ng pari.


“Anak…”
“Basbasan mo po ako, Father. Sapagkat ako ay nagkasala. Ito po ang aking unang kumpisal.”
“Sige, sabihin mo sa akin ang mga kasalanan mo.”
“Nagsinungaling po ako, nagnakaw sa pitaka ng nanay ko, nagmura po ako.”
“Meron pa bang iba?”
“Nakinig po ako sa isang kwento tungkol kay Karpio at Esme.”
“Sa tingin ko, hindi iyon kasalan.”
“Kasalanan po iyon. Dahil nanalo si Esme sa pahbaan ng ihi.”


Nakarinig ako ng malalim na paghinga mula sa pari. Tinakpan ng pari ang bibig nya. Para syang nabubulunan. Namumula ang mukha nya.


“Anak, saan mo narinig ang kwento na iyon?” Natatawang tanong ng pari.
“Kay Mike po, kalaro ko.”
“Saan nya nakuha iyo?”
“Nabasa po nya sa isang libro.”
“Ah, sa libro. May mga librong hindi pwede para sa mga bata. Kaya iwasan mo nalang ang ganoong mga kwento. Magbasa ka na lamang ng mga kwento tungkol sa buhay ng mga santo.”
“Opo, Father.”
“Meron pa bang iba, anak?”
“Wala na po.”
“Para sa parusa mo, magdasal ka ng tatlong Abaginoong Maria, tatlong Ama Namin at ipagdasal mo rin ako.”
“Ako po ba ang may pinakamasamang kasalanan?”
“Ha-ha, hindi anak.”




Nagmula ang larawan dito...




"I will color the world one step at a time..."

HOSTIA

“ Is Jesus Truly Present in the Eucharist?”


- John Parish

Ang sabi ni Bb. Daligcon, sa susunod na araw daw darating ang pari para mag-obserba sa pagtuturo nya ng Katesismo. Kaya ituturo nya sa amin kung paano gawin ng tama ang Holy Communion.


Kumuha sya ng mangkok. Gumupit ng malilit na bilog na papel. Sinlaki ng singkwenta sentimos. Yung barya na may agila at sa kabilang mukha ay si Marcelo H. del Pilar. Ibinigay nya kay Pandoy ang mangkok na may papel. Pinaluhod nya si Pandoy. Kumuha sya ng isang bilog na papel. Bumulong siya ng "Katawan ni Kristo". Sinabi nya kay Pandoy na magsabi ng "Amen". At ilagay ang bilog na papel sa dila ni Pandoy. Sa pamamagitan ni Pandoy ipinakita sa amin ni Bb. Daligcon ang wastong paglabas ng dila at paglagay ng bilog na papel. Kapag nasa dila na ang papel, tumigil daw sandali at dahan-dahang ipasok ang dila. Pagdaupin ang mga kamay. Tumingala sa langit. Pumikit. Hayaang malusaw ang papel sa dila. Marahang lunukin. Magdasal at magpasalamat.



Pinigilan namin ang malakas na tawa nang ilabas ni Pandoy ang dila nya. Noon lang kami nakakita ng isang malaki at nangingitim na dila. Minulat nya ang kanyang mga mata. Hinuhuli kung sino ang mga tumatawa. Wala syang magawa dahil hindi pa sya pinapatayo ni Bb. Daligcon.


Pagkatapos, kaming lahat naman ang pinaluhod. Isa-isa kaming binigyan ni Bb. Daligcon ng bilog na papel. Bumubulong sya sa Latin. Ang sinumang mahuli nyang tumatawa ay sinisigawan nya na parang leon. Sinabi nya sa aming ilabas ang dila, yung tama lang para hindi malaglag ang hostia sa sahig. Dahil kung malalaglag daw ang hostia, iyon ang pinakamalalang mangyayri sa pari. Kung dudulas daw kasi ito sa dila, kailangang lumuhod ang pari at pulutin ito ng kanyang dila. Didilaan rin nya ang sahig kung sakaling gumulong ito at tumalbog-talbog. Mamamaga daw ang dila ng pari. Magiging sinlaki ng singkamas. At ikamamatay nya.


Ang First Communion daw ang pinakabanal sa lahat. Ito raw kasi ang unang pagkakataon na tatanggapin namin ang dugo at katawan ni Kristo. Ewan ko ba, sa tuwing pinag-uusapan ang First Communion mas excited pa si Bb. Daligcon kaysa sa amin. Palakad-lakad sya sa loob ng kwarto. Paikot-ikot. Ikinukumpas ang hawak nyang stick. Dahil magiging tunay na Kristiyano na kami.


Palagi nyang sinasabi na sa bawat klaseng tinuruan nya may nagiging pari at madre. At dahil kami ang pinakawalaang pag-asang klase na tinuruan nya. Ayon sa kanya, nagdadalawang isip sya kung may magpapari sa amin. Pero ang bawat isa daw ay may dahilan kung bakit nabuhay. Bawat isa ay may misyon. Hindi raw namatay si Kristo sa krus para sa wala. Namatay daw sya para iligtas kami. Ang iligtas kami sa apoy ng impiyerno.


Pagkatapos, pinauwi na nya kami.



Nagmula ang larawan dito...



"I will color the world one step at a time..."

CHEESE ROLL

“The Ten Commandments were not a suggestion.”

- Pat Riley

“Mister Pandoy, ano ang pang-anim na utos ng Diyos?” tanong ni Bb. Daligcon. “Huwag kang mangangalunya.” Mabilis na sagot ni Pandoy.
“Huwag kang mangangalunya?”
“Huwag kang mangangalunya, Bb. Daligcon.”
“Ano ang panganagalunya, Mister Pandoy?”
“Hindi malinis na pag-iisip, hindi malinis na salita, masamang pagnanasa, Bb. Daligcon.”
“Magaling Mister Pandoy! Kahit na bobo ka kung minsan at medyo nangangamoy, dahil alam mo ang pang-anim na utos ng Diyos, makakarating ka sa langit.”


Siya si JR Pandoy. Mas sanay kami na tawagin siyang Pandoy. Hindi magkapares ang suot niyang tsinelas. Hindi magkapareho ng kulay. Minsan parehong kanan. Minsan parehong kaliwa. Depende raw kung anong naiiwan para sa kanya. Kalbo sya. Kinakalbo sya ng nanay nya. Para raw gumaling ang mga sugat nya sa ulo. Para rin daw mawala ang mga kuto nya. Marami rin syang sugat sa braso at siko, sa binti at tuhod. Tinutuklap nya ang mga natuyong sugat. Kinakamot hanggang sa dumugo muli. Kinakain nya ang natuklap na balat. Sipunin si Pandoy. Dinidilaan nya ang tumutulong sipon mula sa ilong nya. Kapag hindi tumutulo ang sipon nya, nangungulangot sya. Binibilog nya sa daliri ang naipong kulangot at kinakain.


Sya ang bunso sa pitong magkakapatid. Madalas butas ang suot nyang kamiseta. Minsan halos parang basahan na. Minsan din kapag pumapasok sya sa paaralan, dumudugo ang ilong nya o kaya meron syang black eye. Dahil kailangan nyang makipag-agawan sa damit at makipag-away sa mga kapatid nya tuwing umaga.



Sya ang pinakamalaki at pinakamatanda sa klase namin. Sampung taong gulang na sya. Hindi sya makapaghintay na tumanda. Sabi nya, pangarap nyang maging bombay. Marami raw kasing pera ang bombay. Gusto rin nya kasing magkaroon ng motorsiklo. At gusto nyang makapag-asawa ng isang babaeng may pulang tuldok sa noo. Kung paano nya gagawin yun, hindi ko alam.


Ayaw nya talagang mag-aral. Sya ang bully sa klase. Madalas syang magpaiyak ng mga kaklase namin. Pero mabait sya sa akin. Sa tingin ko mabait sya sa akin dahil sa keso. Pumapasok lang sya sa eskwela dahil sa libreng meryenda. Iyon din naman ang gusto ng lahat.


Iniipon ang buong klase namin sa canteen. Pipila. At isa-isa kaming bibigyan ng isang mangkok ng sopas at isang piraso ng cheese roll. Wala kaming pakialam kung gaano pa kaiinit ang sopas at ang panahon. Basta kakainin namin iyon ng buong sarap. Hihigupin hanggang sa huling patak ng sabaw. At ang cheese roll, parang pinahabang pandesal lang. Bakit kaya tinawag na cheese roll ang isang tinapay na walang cheese? Ang sabi ni Bb. Daligcon, baka raw nakalimutan lang lagyan ng keso ang cheese roll. Magpasalamat na lang daw kami dahil meron kaming kinakain. Pero binubulatlat pa rin ng bawat isa ang hawak na cheese roll. Umaasang makakita ng kahit maliit na piraso ng keso. Sa wakas, isa sa amin ang nakakita ng keso. At ako yun. Isang pirasong keso, na dalawang sentimetro ang haba. Hinawakan ko iyon ng dalawang daliri at itinaas. Lumapit sa akin ang mga kaklase ko. May nagmamakaawa. Bawat isa ay may inaalok na kapalit sa keso. May nagsabing ibibigay nya sa akin ang kalahati ng sopas nya kapalit ng keso. May isang ibibigay sa akin ang lapis nyang Bensia. Merong isa na ibibigay ang Funny Komiks nya. Si Ruel, ibibigay daw nya sa akin ang ate nya. Narinig sya ni Bb. Daligcon. At isang malakas na batok ang natanggap nya.



Nakita ko si Pandoy. Nakaupo lang sa isang sulok. Ubos na ang sopas nya. Wala syang suot na tsinelas. Nilapitan ko sya at ibinigay ang keso na hawak ko. Galit na galit na nagsisigaw ang ibang kaklase ko. May nagsabi ng “PAKYU”, “TANGA”, “BOBO”, “IDYOT KA”. Pagsisihan ko man ang ginawa ko. Gustuhin ko mang bawiin ang keso. Wala na akong magagawa. Pagkaabot ko sa kanya ng keso, mabilis nya itong isinubo. Nilunok. Di man lang nginuya. Di man lang nya ako binigyan ng maliit na piraso. Ang nasabi ko na lang sa isip ko, “PAKYU”, “TANGA”, “BOBO”, “IDYOT KA”. Nakatingin lang sa akin si Pandoy. At walang sinabi. Nakatingin lang din sa akin si Bb. Daligcon. Wala rin syang sinabi. Pero nakangiti sya.




Nagmula ang larawan dito...




"I will color the world one step at a time..."

ANG MATADERO

“Going to church does not make you a Christian anymore than going to the garage makes you a car.”


- Dr. Laurence J. Peter

Matanda na si Bb. Daligcon. Isang matandang dalaga. Malakas ang boses nya. Parang laging galit. Sumisigaw. At ang laway nya, parang mga paniking nagliparan mula sa madilim at malalim na kuweba. Na binulabog ng isang galit na galit na halimaw. Ang mga paniki, naglipana sa mukha ng mga kamag-aral kong nakaupo sa harap nya. Sa tuwing magsasalita sya, parang panis na gatas ang sumasabog mula sa labi nya. Ang tanging panalangin lang ng mga kamag-aral ko, sana walang TB si Bb. Daligcon. Dahil madalas syang umubo sa mukha ng mga ito.


Katesismo ang tinuturo ni Bb. Daligcon. Ang sabi nya kailangang mabuhay kami sa katesismo. Huminga, kumain at matulog ng katesismo. Hanggang sa maging dugo na namin ito. Kailangang kabisaduhin namin ang Ten Commandments, ang Seven Sacraments, ang Seven Deadly Sins. Isapuso ang lahat ng dasal. Ang Ama Namin, Aba Ginoong Maria, Sumasampalataya, Angelus, Litanya. Kailangang dasalin namin sila sa Ingles at Tagalog araw-araw sa klase nya. Isang salita lang ang makalimutan, dadapo sa katawan namin ang stick na hawak nya.


Isang araw may bago syang naisip. Kailangan daw matutunan namin ang mga dasal sa Latin. Dahil ito daw ang pinakabanal na salita. Latin daw kasi ang dinarasal ng mga martir habang isa-isang tinatanggal ang mga kuko nila at unti-unting binabalatan ng mga barbaro. Kami raw ang pinakawalang pag-asang klase sa buong kasaysayan ng pagtuturo nya sa mababang paaralan na iyon. At dahil banal daw ang Latin, kaya bibigyan kami ng katiting na pag-asa ng Diyos. Para raw hindi kami tuluyang mahulog sa impiyerno o purgatoryo.


Nagtaas ng kamay si Quintos. Sya ang palatanong na si Quintos. Sa lahat ng inip na inip na mga batang nandoon, sya lamang ang may lakas ng loob na magtanong. Hindi nya kayang pigilan ang sarili nya. Nanginginig syang tumayo. At ang tanong nya, “Bb. Daligcon, ano po ang purgatoryo?”


Patay kang bata ka. Gumulong ang mga mata ni Bb. Daligcon hanggang langit. Lagot. Papatayin nya si Quintos. Walang kurap ang buong klase. Naghihintay kung paano kakatayin ni Bb. Daligcon si Quintos. Sa halip pinagsabihan lamang nya ito. “Mister Quintos, huwag mo nang alamin kung ano ang purgatoryo. Hindi ka naman doon mapupunta. Kaya wala ka nang pakiaalam kung ano ang purgatoryo. Narito ka para mag-aral ng katesismo. At gawin ang lahat ng pinapagawa sa iyo. Hindi ka narito para magtanong. Dahil mga naliligaw lang ang nagtatanong. Hindi ako responsible kung maligaw ka. Naiintindihan mo ba Mister Quintos?”


“Opo.”
“Opo?”
“Opo, Bb. Daligcon.”


Itinaas muli ni Quintos ang kamay nya. “Bakit po nagtatanong ang mga naliligaw?”


Hindi humihinga ang buong klase. Nakikiramay sa pagpapakamatay ni Quintos. Ang mukha ni Bb. Daligcon namuti, tapos naging pula. Nagsimula siyang magsalita. Sumigaw na parang leon. Nagliparan ang laway nya kung saan-saan. Lumapit sya kay Quintos. Hinatak nya ito sa tenga papunta sa harapan ng klase. Mangiyak-ngiyak ang kaawa-awang si Quintos. Hinampas nya ito ng stick sa kamay, sa braso, sa hita.


“Tingnan nyo ang insektong ito!”
“Patawad po Bb. Daligcon,” tuluyan ng umiyak si Quintos.
“Patawad? Bakit ka humihingi ng tawad?”
“Patawad po dahil nagtanong ako.”
“Tama, Quintos! Dahil sa susunod na magtanong ka. Ibabalik kita sa pinagluwalan mo! Naiitindihan mo ba, Quintos?”
“Opo.”
“Opo?!”
“Opo, Bb. Daligcon.”
“Ngayon, bumalik ka na sa kinauupuan mo kutong-lupa ka!”


Pagkaupo ni Quintos, hinatak nya ang laylayan ng kanyang kamiseta. Ipinunas sa basang-basang mukha na pinaghalong luha nya at laway ni Bb. Daligcon.


“Ang sinumang tatanga-tangang batang magtanong muli sa klase na ito, babalatan ko ng buhay, dudukutin ko ang mata, puputulin ko ang dila at ipapakain sa aso. Naiintindihan nyo?”

“Opo, Bb. Daligcon.” Sabay-sabay na sagot ng buong klase.


At itinaas muli ni Quintos ang kamay nya.







Nagmula ang larawan dito...




"I will color the world one step at a time..."

TIKATIK

“As a young boy,
when you get splashed by a mud puddle on the way to school,
you wonder if you should go home and change,
but be late for school, or go to school the way you are.
Dirty and soaking wet.
Well, while he tried to decide,
I drove by and splashed him again.”


- Jack Handy

Location: Vista Verde, Cainta, Rizal

"I will color the world one step at a time..."

VIRGIN LABFEST 5: SCHOOL OF LIFE (Isang Review)

"An unstable tone combination is a dissonance; its tension demands an onward motion to a stable chord. Thus dissonant chords are 'active'; traditionally they have been considered harsh and have expressed pain, grief, and conflict."

—Roger Kamien

School of Life (Mga Dulang Walang Pinag-aralan)

Isang Mukha ng Pandaraya by Oggie Arcenas, directed by Roli Inocencio
Ang Huling Lektyur ni Misis Reyes by Tim Dacanay, directed by Hazel Gutierrez
Mababang Paaralan ng Caniogan by Job Pagsibigan, to be mounted by the SipatLawin Ensemble

ANG HULING LEKTYUR NI MISIS REYES

First time ko makita ang Manila Bay. Kahit maulan ang hapon na iyon. First time ko makarating sa CCP. "Ah, ganun pala ang itsura nun." First time ko makapanuod ng play...doon. Excited ako.


Ang tema ng mga dulang pinanuod ko ay School of Life (Mga Dulang Walang Pinag-aralan). Sumasalamin sa pagkakaiba ng pinag-aralan sa paaralan. Higit sa ipinakitang galing ng mga dula. Mas nanumbalik sa akin ang mga naranasan ko sa paaralan. Ang mas tumatak sa isip at damdamain ko, si Misis Reyes. Ang Huling Lektyur ni Misis Reyes.


Monologue. Sa tingin ko, madaling isulat. Ngunit mahirap isadula. Lalo pa at napakahaba ng mga linya. Napakaraming sasabihin. Ikaw at mga props mo ang aarte. Sarili mo ang support. pero ikaw lang ang bida. Nasa iyo ang spotlight.


Si Misis Reyes. Sa tingin ko kilala ko siya. Siya ang paborito kong guro. Ang aking guro sa English. Sya ang bukod tanging guro na nagbigay sa akin ng uno sa classcard noong kolehiyo. Naaalala ko pa. Sya ang nagsabi sa akin ng, "It's all in your charms, Darling. It is all in your charms." Sya ang paborito ko. Malamang ako rin ang paborito nya. Lahat ng sinasabi ko, pinapaboran nya. Binibilang namin ng seatmate ko kung ilang beses nya ako sabihan ng VERY GOOD. Kahit hindi ako nag-re-recite. Ako lagi ang "good example" nya.


Second year college ako noon, second semester, Finals. Ang Finals namin, kailangan naming gumawa ng isang speech. Ang topic ko, SEX EDUCATION. Dalawang araw bago ang finals. Nakarating sa amin ang isang napakasamang balita. Para sa akin, mas doble ang sama. Pumanaw bigla si Mrs. Reyes. Inatake ng hika. Nakitang walang buhay sa banyo. SLN. Talagang mas masamang balita para sa akin. Wala na ang aking paboritong guro. Ang tanging guro na nakakasundo ko. Ang tanging uno na nakukuha ko. Ang buhay nga naman.


May pumalit sa kanya para mag-administer ng Finals namin. Si Miss Morales. Hindi sya bias...sa akin. Hindi na ako ang paborito. Nang nag-deliver ako ng speech, puro negative comments ang natanggap ko. Wala syang pinapaboran. Kaya ang final grade ko, 2.0. Misis Reyes, sana man lang naghintay ka, kahit ilang araw man lang. Sana kinaya mo pa kahit konti. Na-miss kita...kanina.


Ngunit hindi iyon ang talagang tema ng dula. Nagkataon lang na pareho ang pangalan nila ng bida. Sa dula, ang tinuturo ni Misis Reyes sa high school ay MUSIC. Magaling ang pagganap ni Marjorie Ann Lorico bilang Misis Reyes. Naipakita nya sa entablado ang buhay ng isang guro at pagiging sensitibo nito sa buhay. Ang buhay ni Misis Reyes na unti-unti nyang naikukuwento sa pagitan ng bawat lektyur. Isang lektyur na pinaghandaan nya ng mabuti. Sa sobrang paghahanda, late sya sa klase. Ang kanyang nakaraan at problema sa pamilya ay gumugulo sa isipan nya nang araw na iyon. Pag-ibig na nauwi sa paghihiwalay nila ng kanyang asawa. Ang pagiging addict ng anak nya sa dota at internet. Ang tampuhan at di pag-uusap nila ng ate nya. Ang pagiging bakla ng pamangkin nya.


Ngunit sa kabila ng passion nya sa pagtuturo ng musika, nagmungkahi sya kay Sister Principal na magturo ng isang sensitibong subject. SEX EDUCATION. Isang mabuting liberal na guro na may mabuting layunin. Syanga naman, wala bang karapatan ang mga nabuntis na estudyante na makapag-aral. At karapatan ng bawat estudyante na matutunan ang isang importanteng bagay na nagiging sanhi ng napakaraming populasyon ng Pilipinas. Ilang buwan nyang pinaghandaan at pinag-aralan ang subject na ito. At sa araw ng presentasyon nya sa harap ni Sister Principal. Masasabi kong talagang pinaghandaan nya. Dahil may dala syang isang malaking drowing. Kinulayan pa niya ng 'brown'. Teka, paano ko nga ba ide-describe ang drowing. Isa itong malaking 'titi' na iginuhit nya sa isang malaking illustration board. San ka pa? Titi talaga kung titi. Ayon sa kanya, burat. Pagkatapos ng demo nya. Isang malaking HINDI rin ang ibinigay ni sister Principal. At dahil sa prustrasyon, naisipan ni Misis Reyes na ituro ang pinakaasam-asam nyang sex education sa huling lektyur nya bago ang graduation.


Honga naman. Ano nga ba nag pinagkaiba ng sex sa love making sa pagtatalik sa kantutan? Ano nga ba ang masama sa pagiging bakla? Sa pagkakalugmok ng iyong anak sa mga porn sites? Isang puting babae na pilit pinapasukan ng isang malaking negro. Mali man, iyon ang pakakarinig ko. Ano ba ang masama kung ituturo sa mag high school students kung paano ang tamang pagsusuot ng condom? Gamiting example ang isang saging na lakatan at strawberry flavored condom. Pindutin lamang ang dulo at dahan-dahang ipasok sa kabuuan ng saging. Paalala; Hindi sa saging ginagamit ang condom, example lang. Mapait nga naman ang rubber, kaya dinilaan nya. Para malamang strawberry flavor ang condom? Hindi isang beses nya itong dinilaan, tatlong beses pa. Word of the day- DISSONANCE. Na pinauso ni MOZART (Mochart). At ano nga ba naman ang pinagkaiba ng chupan sa syopan? At bakit kailanganing kuwestiyunin ang pagyoyoga ng isang music teacher?



Sa madaling salita. Naaliw ako. Natuwa. Marami akong natutunan. Iyon naman ang importante, ang hindi ka malimutan ng manonood mo. Kung mayroon pang pagkakataon na mapanuod ko ito, uulit-ulitin ko. Hanaggang sa makabisa ko na ang bawat linya ng monologo. Ako na ang aarte sa harap ng salamin. Sana nga maulit pa. Kasi hanggang ngayon lang (July 5) ang pagsasadula.







Virgin Labfest 5 is "Untried, untested unpublished and unstaged" plays from playwrights - emerging and established - make their first public appearances by leading directors, actors and designers from Philippine theater community.

It's being held at the Cultural Center of the Philippines (CCP) from June 23, 2009 to July 5, 2009 with matinee (3 pm) and night performances(8 pm).

SET A: School of Life (Mga Dulang Walang Pinag-aralan)
June 23: 3pm, 8pm
July 4: 8pm
July 5: 3pm

MPC by Job Pagsibigan, to be mounted by the SipatLawin Ensemble
Ang Huling Lektyur ni Misis Reyes by Tim Dacanay, directed by Hazel Gutierrez
Isang Mukha ng Pandaraya by Oggie Arcenas, directed by Roli Inocencio

SET B: It's Complicated(The Buhul-Buhol Trilogy)
June 24: 3pm, 8pm
July 3: 8pm
July 4: 3pm

Salise by J. Dennis Teodosio, directed by Roobak Valle
Ang Mamanugangin ni Rez by Clarissa Estuar, directed by Paolo O'Hara
So Sangibo A Ranon Na Piyatay O Satiman A Tadman by Rogelio Braga, directed by Riki Benedicto

SET C: Blood Sports (Trilohiyang Dinuguan )
June 25: 3pm, 8pm
July 3: 3pm
July 5: 8pm

Kitchen Medea by Kiyokazu Yamamoto, directed by Yoshida Toshihisa
Doc Resurrecion: Gagamutin ang Bayan by Layeta Bucoy, directed by Tuxqs Rutaquio
Asawa/Kabit by George de Jesus III, directed by George de Jesus III

SET D: The Family That _______s Together(Tatlong Dulang Walang Diyos)
June 26: 3pm, 8pm
June 30: 3pm
July 2: 8pm

Boy-Girl ang Gelpren ni Mommy by Sheilfa Alojamiento, directed by Carlo Pacolor Garcia
Maliw by Reuel Molina Aguila, directed by Edna Vida
Cherry Pink and Apple Blossom White by George Vail Kabristante, directed by Paul Santiago

SET E: Life is a Trap (Three Plays in Search of Escape)
June 27: 3pm, 8pm
June 30: 8pm
July 1: 3pm

Isang Araw sa Peryahan by Nicolas B. Pichay, directed by Chris Millado
Paigan by Liza Magtoto, directed by Sigrid Bernardo
Hate Restaurants by David Finnigan, directed by J. Victor Villareal

The Virgin Labfest 4 Revisited
June 28: 3pm, 8pm
July 1: 8pm
July 2: 3pm

Ang Kalungkutan ng mga Reyna, written and directed by Floy Quintos
Ang Bayot, Ang Meranao at ang Habal-Habal sa Isang Nakababagot na Paghihintay sa Kanto ng Lanao del Norte by Rogelio Braga, directed by Nick Olanka
Uuwi na ang Nanay kong si Darna, Job Pagsibingan’s adaptation of Uuwi na ang Nanay Kong si Darna by Edgar Samar, directed by Catherine Racsag





"I will color the world one step at a time..."