LAMAY

"I want to be rich and I want lots of money
I don’t care about clever I don’t care about funny
I want loads of clothes and i want fuck loads of diamonds
I heard people die while they are trying to find them

- The Fear by Lily Allen

Siyam na taong gulang si Kiko, kamag-aral nya si Bobot. May sumpa ang pamilya ni Bobot. May malubhang sakit ang ang ilang miyembro ng pamilya niya. Isang karamdamang walang lunas. At isa-isa silang namamatay.


Naiinggit si Kiko kay Bobot. Dahil sa tuwing may namamatay sa pamilya ni Bobot, maaari syang di pumasok sa paaralan ng isang linggo, minsan mahigit pa.


Ngunit ngayong bakasyon, nag-aalala si Bobot. Malapit nang mamatay ang ate nya, si Brenda. Mayo pa lang, kung mamamatay siya bago mag-Hunyo, hindi sya makakaliban sa eskwela. Dahil hindi naman sya pwedeng mag-absent sa eskwela kung wala namang pasok at bakasyon.


Niyaya ni Bobot si Kiko na magpunta sa simbahan upang magdasal. Ang ipagdasal si Brenda na sana humaba pa ang buhay nito kahit hanggang Hulyo.

“Bakit kailangan mo pang ipagdasal si Brenda?”
“Kiko, kung tatagal pa si Brenda, pwede akong magbakasyon sa eskwela. Pwede ka ring magpunta sa lamay. Makakakain ka ng sopas, biskwit at mani. Makakapagkape ka pa. Meron ding payn-epol dyus.”


Isang bagay na hindi mapapahindian ni Kiko. Makakakain siya ng libre. Nilapitan ng dalawa ang lahat ng santo at rebulto sa loob ng simbahan. Dinasalan pati mga kandila. Dinamihan nila ang dasal. Umaasang maririnig ng Diyos kahit isa sa mga dasal nila.


Maaring dininig ng Diyos ang dasal nila dahil tumagal si Brenda hanggang sa unang dalawang araw ng Agosto. Nasasabik si Bobot sa isang linggong bakasyon nya. Habang natatakam na si Kiko sa makakain nya sa lamay.


Sa gabi ng lamay, pumunta si Kiko at isa pang kaibigan sa bahay nina Bobot. Walang masyadong tao. Tahimik. Nakita nila si Bobot. Umiiyak. Nilapitan sya ng dalawa. Sa di malamang dahilan nagalit si Bobot kay Kiko. Sumigaw ito at pinaalis sila. Hindi man lang sila binigyan ni Bobot ng kahit ilang pirasong kendi.


Kinabukasan bumalik sa simbahan si Kiko. Nilapitan niya ang lahat ng santo at tinirikan ng kandila. Ipinagdasal niyang sana mamatay ang mga miyembro ng pamilya ni Bobot tuwing bakasyon. At hindi na sya makakaliban pa sa eskwela kahit kailan.


Sa sumunod na bakasyon, si Bobot ang nagkasakit. Malubha. Namatay sya sa unang linggo ng Mayo.

"I will color the world one step at a time..."

ANG KASALANAN

“Should we all confess our sins to one another we would all laugh at one another for our lack of originality”

- Kahlil Gibran

Kinagabihan, nakaupo kaming tatlo sa ilalim ng poste at nagbabasa. Ako at si Melvin ay nagbabasa ng komiks. Nagbabasa ng libro si Mike tungkol kay Karpio. At nagkkwento s na parang alam nya ang lahat tungkol kay Karpio. Meron din akong alam tungkol kay Karpio. Pero may kwento syang noon ko lang narinig.


Tumatanda na si Karpio. Malungkot siya at gusto ng mag-asawa. At kalungkutan ang nagpapahina sa kanya. Maaaring ikamatay nya ito. Ang lahat ng kababaihan ay hinahangad na mapangasawa si Karpio. At hinahangad rin nyang mapangasawa. Ang kasalan ay magiging engrande. Bonggang-bongga. Sya ang susunod na magiging Sultan. Kung kaya nyang patayin ang lahat ng kalaban. Bakit hindi nya pwedeng mapangasawa ang lahat ng babae? Syempre, gusto rin naman kasing sumaya ng ibang kalalakihan. Huwag kang ganid Karpio. Kaya naiisip ng sultan na magkaroon ng isang patimpalak para kay Karpio. Inipon ang lahat ng kadalagahan. Pinaupo sila sa taas ng burol. Magpapahabaan sila ng ihi. Ang may pinakamahabang ihi ang mapapangasawa ni Karpio. Isang babaeng nagngangalang Esme ang nanalo. Magmula noon naging sikat si Esme sa kanyang mahabang ihi.


Nagtawanan kaming tatlo. Ngunit sa palagay ko hindi naintindihan ni Melvin ang kwento. Bata pa siya. Tumawa lang sya marahil sa salitang ihi. Ang sabi ni Mike, ako ay nagkasala. Dahil pinakinggan ko ang kwento nya. At kailangan kong sabihin ito sa pari sa aking First Confession. Sabi ni Mike ang ihi ay isang marumi at masamang salita. Kailangan ko ngang ikumpisal.


Hindi ko alam ang gagawin ko. Paano ko sasabihin sa pari ang kasalanan ko? Lahat ng kaklase ko, alam na nila ang kasalanang ikukumpisal nila. Kabisado na nila ang kanilang sasabihin. Halos pare-pareho ang kasalanan nila. Nagsinungaling. Nagnakaw ng pera sa pitaka ng nanay. Sinaktan ang kapatid. Hindi sumunod sa magulang. Nagmura. At ako, may isang kasalanan na walang kapareho. Sa oras na marinig ito ng pari, kakaladkarin nya ako palabas ng simbahan. Hanggang sa kalye. Ipapaalam nya sa lahat na nakinig ako sa isang maruming kwento tungkol kay Karpio. Tungkol sa ihi ni Esme. Kamumuhian ako ng lahat.


Sa araw ng First Communion, sinamahan kami ni Bb. Daligcon sa simbahan para sa aming First Confession. Bawat isa ay ibinubulong sa sarili ang kasalanan nila, ang sasabihin nila. Nauna si Quintos sa confession box. Sinusubukan kong pakinggan ang kasalanan ni Quintos. Para naman malaman ko kung mas malala pa ang kasalanan nya sa kasalanan ko. Ngunit wala akong marinig. Ang hina ng usapan nila. Nang matapos sya, umiiyak siyang umalis sa confession box.


Ako na ang susunod. Madilim ang confession box. May malaking krus sa may ulunan. Lumuhod ako. Bumukas ang isang maliit ng bintana. Nakita ko ang isang mukha. Ang mukha ng pari.


“Anak…”
“Basbasan mo po ako, Father. Sapagkat ako ay nagkasala. Ito po ang aking unang kumpisal.”
“Sige, sabihin mo sa akin ang mga kasalanan mo.”
“Nagsinungaling po ako, nagnakaw sa pitaka ng nanay ko, nagmura po ako.”
“Meron pa bang iba?”
“Nakinig po ako sa isang kwento tungkol kay Karpio at Esme.”
“Sa tingin ko, hindi iyon kasalan.”
“Kasalanan po iyon. Dahil nanalo si Esme sa pahbaan ng ihi.”


Nakarinig ako ng malalim na paghinga mula sa pari. Tinakpan ng pari ang bibig nya. Para syang nabubulunan. Namumula ang mukha nya.


“Anak, saan mo narinig ang kwento na iyon?” Natatawang tanong ng pari.
“Kay Mike po, kalaro ko.”
“Saan nya nakuha iyo?”
“Nabasa po nya sa isang libro.”
“Ah, sa libro. May mga librong hindi pwede para sa mga bata. Kaya iwasan mo nalang ang ganoong mga kwento. Magbasa ka na lamang ng mga kwento tungkol sa buhay ng mga santo.”
“Opo, Father.”
“Meron pa bang iba, anak?”
“Wala na po.”
“Para sa parusa mo, magdasal ka ng tatlong Abaginoong Maria, tatlong Ama Namin at ipagdasal mo rin ako.”
“Ako po ba ang may pinakamasamang kasalanan?”
“Ha-ha, hindi anak.”




Nagmula ang larawan dito...




"I will color the world one step at a time..."

HOSTIA

“ Is Jesus Truly Present in the Eucharist?”


- John Parish

Ang sabi ni Bb. Daligcon, sa susunod na araw daw darating ang pari para mag-obserba sa pagtuturo nya ng Katesismo. Kaya ituturo nya sa amin kung paano gawin ng tama ang Holy Communion.


Kumuha sya ng mangkok. Gumupit ng malilit na bilog na papel. Sinlaki ng singkwenta sentimos. Yung barya na may agila at sa kabilang mukha ay si Marcelo H. del Pilar. Ibinigay nya kay Pandoy ang mangkok na may papel. Pinaluhod nya si Pandoy. Kumuha sya ng isang bilog na papel. Bumulong siya ng "Katawan ni Kristo". Sinabi nya kay Pandoy na magsabi ng "Amen". At ilagay ang bilog na papel sa dila ni Pandoy. Sa pamamagitan ni Pandoy ipinakita sa amin ni Bb. Daligcon ang wastong paglabas ng dila at paglagay ng bilog na papel. Kapag nasa dila na ang papel, tumigil daw sandali at dahan-dahang ipasok ang dila. Pagdaupin ang mga kamay. Tumingala sa langit. Pumikit. Hayaang malusaw ang papel sa dila. Marahang lunukin. Magdasal at magpasalamat.



Pinigilan namin ang malakas na tawa nang ilabas ni Pandoy ang dila nya. Noon lang kami nakakita ng isang malaki at nangingitim na dila. Minulat nya ang kanyang mga mata. Hinuhuli kung sino ang mga tumatawa. Wala syang magawa dahil hindi pa sya pinapatayo ni Bb. Daligcon.


Pagkatapos, kaming lahat naman ang pinaluhod. Isa-isa kaming binigyan ni Bb. Daligcon ng bilog na papel. Bumubulong sya sa Latin. Ang sinumang mahuli nyang tumatawa ay sinisigawan nya na parang leon. Sinabi nya sa aming ilabas ang dila, yung tama lang para hindi malaglag ang hostia sa sahig. Dahil kung malalaglag daw ang hostia, iyon ang pinakamalalang mangyayri sa pari. Kung dudulas daw kasi ito sa dila, kailangang lumuhod ang pari at pulutin ito ng kanyang dila. Didilaan rin nya ang sahig kung sakaling gumulong ito at tumalbog-talbog. Mamamaga daw ang dila ng pari. Magiging sinlaki ng singkamas. At ikamamatay nya.


Ang First Communion daw ang pinakabanal sa lahat. Ito raw kasi ang unang pagkakataon na tatanggapin namin ang dugo at katawan ni Kristo. Ewan ko ba, sa tuwing pinag-uusapan ang First Communion mas excited pa si Bb. Daligcon kaysa sa amin. Palakad-lakad sya sa loob ng kwarto. Paikot-ikot. Ikinukumpas ang hawak nyang stick. Dahil magiging tunay na Kristiyano na kami.


Palagi nyang sinasabi na sa bawat klaseng tinuruan nya may nagiging pari at madre. At dahil kami ang pinakawalaang pag-asang klase na tinuruan nya. Ayon sa kanya, nagdadalawang isip sya kung may magpapari sa amin. Pero ang bawat isa daw ay may dahilan kung bakit nabuhay. Bawat isa ay may misyon. Hindi raw namatay si Kristo sa krus para sa wala. Namatay daw sya para iligtas kami. Ang iligtas kami sa apoy ng impiyerno.


Pagkatapos, pinauwi na nya kami.



Nagmula ang larawan dito...



"I will color the world one step at a time..."

SYOTA

"I've only read two books in my life: Baseball Sparkplug and Love Story.”

-- George Brett

Kasalukuyang umaawit ang radyo ng isang awit ng pag-ibig. Sinasabayan ko ng pagsipol habang kinukumpuni ang makina ng kotse ni Mang Abdul. Pagdaka’y kinakanta ko na ang bawat letra. Papikit-pikit pa. At dala marahil ng puso kong puno ng sentimentalismo, naudlot ang aking nilalamay na trabaho. Tumigil ako sandali. Inangat ang mukha. Habang hawak ang vise-grip at pakumpas-kumpas.



Kinuha ko ang isang larawan mula sa aking wallet. At malambing na nanaginip. Larawang kuha nang ikaw ay maliit pa. Marahil magpipitong taong gulang ka. Ito lamang ang iyong napagdamutan. Pinagpipistahan at pinagmamasdan. Sa sandaling hinahanap ka at hindi ka naman makapiling. Hindi kita matawagan sa telepono. Dahil hindi ko alam ang bagong numero mo.



Naakit ako sa larawang ito. Na kuha noong kamusmusan mo. Nakasakay sa isang maliit na kotse sa perya. Dilat ang mga bilog na mata. Sabukot ang kulot na buhok. Hawak ng maliliit mong kamay ang manibela. Larawan ng kawalang-malay at kawalang-malisya. Larawan ng dalisay na pagkamangha at pagkabigla. Tunay na kahali-halina.



Ano kaya ang iniisip mo noong musmos ka pa? Habang paikot-ikot ang maliit na kotse. Naglulumukso kaya ang iyong puso? Natutuwa kaya ang iyong damdamin? O ikaw kaya’y nahihilo?



Bakas sa iyong mga mata ang labis na tuwa at kasiyahan. Isang batang simple lang ang kailangan. Kay sarap pangarapin na makayanan kong abutin. Ang panahon ng iyong kamusmusan. Sapagkat nagagayuma ako nitong larawan. Hinahatak ang buo kong kalooban. Kung maiibalik ko lamang ang nakaraan. Noong ako rin ay musmos pa. At magkatagpo tayong dalawa. Kahit na mga bata pa, sana ay atin ng madama. Ang pagmamahalang ngayon ay tinatamasa. Kung maari lang sana.



Ipipikit kong muli ang aking mga mata. Habang ibibirit ang huling bahagi ng kanta.

“Dadalhin kita sa aking palasyo.
Dadalhin hanggang langit ay manibago.
Ang lahat ng ito’y pinangako mo.
Dadalhin lang pala ng hangin ang pangarap ko.”

Nagmula ang larawan dito...



"I will color the world one step at a time..."

THE PORTRAIT

“The work will wait while you show the child the rainbow, but the rainbow won't wait while you do the work.”



Five-year-old Mark watched with interest as his father sketched the portrait of one of his clients. The woman sat very still on the couch while Mark’s father worked swiftly with his pencil to outline her face on the paper in front of him.

But there’s something that Mark couldn’t understand. His father’s sketch did not look like the woman he saw sitting in the couch. Mark only saw lines, crosses, and circles on the clean white paper. It didn’t make any sense to the young boy. Innocently, he asked,

“Dad, how is it that what you’re drawing is not what I see?”

His father smiled and continued working on his pencil. Tired of waiting for an answer, Mark fell asleep beside his father. Hours later, Mark woke up. On the drawing board was his father’s completed picture of a woman. Mark exclaimed excitedly;

“Amazing!”


Nagmula ang larawan dito...


"I will color the world one step at a time..."